Zapiski z pogranicza literatury

65. Wiatr, który mąci świadomość

65. Wiatr, który mąci świadomość

Gloryfikujemy literaturę piękną, ale nie zapominajmy, że literatura faktu niekiedy też bywa literack…

64. Scenariusze przyszłości

64. Scenariusze przyszłości

Nigdy do końca nie zrozumiałem, dlaczego science fiction nie jest uznawane za pełnoprawną literaturę…

63. Historie prawdziwe i wymyślone

63. Historie prawdziwe i wymyślone

W dzieciństwie z wielką namiętnością i starannością przepisywałem do moich zeszytów fragmenty artyku…

62. Homo scribens

62. Homo scribens

Czytając inne teksty, uderza nas niejednokroć myśl, że mamy tak samo. Okazuje się przeto, że inna os…

61. Apoteoza typografii

61. Apoteoza typografii

Jak przystało na książkę o dizajnie, poziom edytorski dopracowany jest tu w każdym szczególe. Nie do…

60. Podróżowanie w wyobraźni

60. Podróżowanie w wyobraźni

Dobrą literaturę można wyczarować dosłownie z niczego. Weźmy taki temat jak opisywanie miejsc, w któ…

59. Podzwyczajność

59. Podzwyczajność

Czy zwyczajność można podnieść do rangi literatury? Zwyczajność w wersji zaprezentowanej przez Georg…

58. Nieskończona biblioteka w jednym tomie

58. Nieskończona biblioteka w jednym tomie

Niektórych książek nie sposób czytać od deski do deski za jednym podejściem. Powodów może być wiele:…

57. Historia pewnego epigona

57. Historia pewnego epigona

Dobra książka, ale niesmak pozostał. Autor zrobił, co mógł, warsztat literacki z górnej półki. Nie m…

56. Mowa ojczysta bogata w źródłosłowa

56. Mowa ojczysta bogata w źródłosłowa

“Oczyszciciel mowy polskiej, czyli słownik obcosłów ułożony dla lepszego wyrażenia się przez E.S. Ko…

55. Cisza niewypowiadalnego

55. Cisza niewypowiadalnego

Niekiedy to nie książka, a przedmowa do niej, zasługuje na naszą szczególną uwagę. Tym bardziej, jeś…

54. Zapomniane słowa

54. Zapomniane słowa

Język ma to do siebie, że z czasem słową się gubią, zatracają pierwotny sens, albo odchodzą w zasłuż…

53. Żeglując na wodzie wspomnień

53. Żeglując na wodzie wspomnień

Kiedyś to były czasy. Nawet opowiadania, zamknięte w przeraźliwie cienkim, bo zaledwie pięćdziesięci…

52. Powietrze jak zimny atrament

52. Powietrze jak zimny atrament

Zdarza mi się w niektóre niejednoznaczne poranki myśleć Stasiukiem, patrzeć na świat jego frazą. Mów…

51. Korespondowanie z przyszłością

51. Korespondowanie z przyszłością

Jeszcze nie tak dawno temu, ludzie listy do siebie pisali. Ileż było w tym przyjemności, która dziś …

50. Oda do języka

50. Oda do języka

Polacy używają na co dzień około dwóch tysięcy słów, dodatkowe trzy tysiące trzymają na specjalne ok…

49. Otworzyć po końcu świata

49. Otworzyć po końcu świata

Otworzyć po końcu świata. Jakże piękny oksymoron. Po końcu świata nie będzie nikogo, kto mógłby otwo…

48. Idea miasta

48. Idea miasta

Fascynują nas przeróżne odcienie rzeczywistości. Nie tylko sprawy namacalne, także idee. Moją idée f…

47. O ergonomii książki

47. O ergonomii książki

Przyjemność dają też książki o książkach. Zwłaszcza te, które opowiadają o designie, typografii, fon…

46. Namysł nad światem

46. Namysł nad światem

Literatura jest pełna paradoksów. Zachęcamy innych do czytania, wiedząc, że w niektórych książkach a…

45. Literatura piękna umiera

45. Literatura piękna umiera

Niektóre słowa jeszcze długo w nas wybrzmiewają. “Literatura piękna umiera”, pisze Piotr Millati. Ni…

44. Podążanie za marginaliami

44. Podążanie za marginaliami

Należę do tej grupy czytelników, którzy nie samą czytaną książką żyją. Chcę wiedzieć więcej zarówno …

43. Wędrujące słowa

43. Wędrujące słowa

Jestem w trakcie lektury “Historii literatury hispano-amerykańskiej. Epoka współczesna” autorstwa En…

42. Cywilizacja nie do odtworzenia

42. Cywilizacja nie do odtworzenia

Drobny szczegół: nikt już nie ogarnia szczegółów we współczesnym świecie nowoczesnych technologii. N…

41. Kim jest klasyk

41. Kim jest klasyk

Nie ma jednej definicji klasyka. Calvino w zbiorze esejów wydanych jako “Po co czytać klasyków”, ser…

40. Lektura idealna

40. Lektura idealna

Lektura idealna to połączenie zajmującej historii z wysublimowanym językiem. Dlatego tak trudno znal…

39. Ludzkość w sześciu skalach czasowych

39. Ludzkość w sześciu skalach czasowych

Lubię hipotezy porządkujące świat. Najlepiej, jeśli jest to teoria w sensie stricte naukowym. Nieste…

38. Kuratorzy treści

38. Kuratorzy treści

Dlaczego czytamy to, co akurat czytamy? Czemu lubimy tego autora, ten gatunek, ten styl? Wśród wielu…

37. Miejsca, które przemijają

37. Miejsca, które przemijają

Księgarnie i antykwariaty przemijają. To znak czasów. Jeszcze niedawno w każdej małej miejscowości, …

36. Poczucie niekonieczności

36. Poczucie niekonieczności

Jacek Dukaj ostrzega nas, że “w nieunikniony sposób zbiera się w kulturze […] poczucie n i e k…

35. Pierwsza z brzegu książka

35. Pierwsza z brzegu książka

Jak długo można rozpamiętywać jedno zdanie? Czy istnieje kodeks, narzucony limit minut, którego prze…

34. Przekłady takie jak te

34. Przekłady takie jak te

Niektóre książki przywracają wiarę w człowieka. “Drobiazgi takie jak te” przywracają ponadto wiarę w…

33. Literatura jako inicjacja

33. Literatura jako inicjacja

Czy literatura ma moc tak wielką, że może nas w jakiś znaczący sposób zmienić? Rzecz jasna, to spraw…

32. Wielka obietnica

32. Wielka obietnica

Jeśliby się nad tym dobrze zastanowić, nie chcielibyśmy wiedzieć czy pamiętać wszystkiego. Pamięć id…

31. Książka tajemnica

31. Książka tajemnica

W pośpiechu zgarnąłem z półki kilka cienkich książeczek. Intrygowały mnie już od dawna. Stały równo …

30. Wieczna teraźniejszość

30. Wieczna teraźniejszość

Literatura różnych ścieżkami chadza. W 1925 Miguel de Unamuno kończy pisać “Jak się tworzy powieść”,…

29. Adoracja abstrakcji

29. Adoracja abstrakcji

Ryszard Koziołek należy do grona osób, które nie odnalazły spełnienia w szachach. Wspomina o nich we…

28. Prywatna pamięć literacka

28. Prywatna pamięć literacka

Zaciekawieni okładką, bierzemy w księgarni jedną z książek do ręki. Czytamy pierwsze zdanie i nieuch…

27. Kształt wyrazu

27. Kształt wyrazu

Przyjęło się sądzić, że pierwsze zdanie w książce jest najważniejsze. Zwłaszcza gdy mowa o beletryst…

26. Książki jedyne

26. Książki jedyne

Rzeczą wiadomą jest to, że wydawcy posiadają swoisty klucz, wedle którego dobierają idealne, w ich m…

25. Pseudonim literacki jako gra

25. Pseudonim literacki jako gra

Gdy po raz pierwszy stykamy się z dziełem literackim, którego autora nie kojarzymy, lub który po pro…

24. Przypisy do zaginionego rękopisu

24. Przypisy do zaginionego rękopisu

W Królewskiej Bibliotece w szwedzkim Humlegården przez niemal trzy dekady widywano często znanego w …

23. Wielowarstwowa autobiografia

23. Wielowarstwowa autobiografia

Zarówno dla piszącego, jak i czytającego, wszystko zaczyna się od biblioteki. To mit założycielski n…

22. Zapachy w języku

22. Zapachy w języku

W literaturze cenię to, że nagle jedno zdanie potrafi otworzyć nas na inne rejestry. Takie chwile zd…

21. Tworzyć sobie życia

21. Tworzyć sobie życia

Nie tylko literatura umożliwia nam zwielokrotnianie życia. Prawdą jest, że w czasie lektury przeista…

20. Niezbadane terytoria

20. Niezbadane terytoria

Dobre zdanie można znaleźć wszędzie. Zważmy, że literatura piękna nie jest wyłączną domeną zdań pięk…

19. Język potrzebował zostać opowiedziany

19. Język potrzebował zostać opowiedziany

Zdarza się, że ledwo zasłyszane słowa zostają z nami na dłużej, może i na zawsze. Zaledwie parę dni …

18. Bezmiar niewiedzy

18. Bezmiar niewiedzy

Jako społeczeństwo uważamy się za mądrzejszych od naszych sióstr i braci sprzed stu lat. Mamy zreszt…

17. O czym by pisał

17. O czym by pisał

O czym bym pisał, pyta retorycznie Pilch sam siebie, gdybym nie utracił leworęczności. Czy byłbym in…