Zapiski z pogranicza literatury

163. Wszechświaty równoległe

163. Wszechświaty równoległe

Teoria wieloświatów w fizyce brzmi jak czysta fantastyka. Ale w humanistyce już nie. Jeśliby wyobraz…

162. Biblioteka w metamorfozie

162. Biblioteka w metamorfozie

Biblioteka będzie nieczynna przez trzy najbliższe miesiące. Remont. Taką wiadomość otrzymałem dziś, …

161. Przedmowa o szczęściu

161. Przedmowa o szczęściu

Przedmowy to osobny gatunek literacki. Pisarz zazwyczaj tłumaczy się tam z przyjętej metody czy meto…

160. Osoba czytająca

160. Osoba czytająca

Zarys postaci czytającej w kawiarni bliżej niesprecyzowaną książkę. Trudno określić, kim jest, mężcz…

159. Zagadka literacka

159. Zagadka literacka

“Ilość stronic w tej książce jest dokładnie nieskończona. Żadna nie jest pierwszą. Żadna nie jest os…

158. Literackość a science fiction

158. Literackość a science fiction

Im zacniejsza literatura piękna, tym większe inklinacje do podróży w głąb: w istotę człowieczeństwa,…

157. Literacka terra incognita

157. Literacka terra incognita

Maciej Jakubowiak w tekście “Literatura nie na temat” zwraca uwagę na wielki problem, z jakim mierzy…

156. Akt szaleństwa

156. Akt szaleństwa

Pisanie to akt sprzeciwu wobec rzeczywistości. Z punktu widzenia osoby piszącej, namysł nad jakimś d…

155. Niedopowiedzenia

155. Niedopowiedzenia

To w sumie ciekawe, że jeśli powieść, opowiadanie czy inna fikcja zaczynają obfitować w niedopowiedz…

154. To, co przetrwało

154. To, co przetrwało

Zważywszy na koleje losu, czasy niesprzyjające długowieczności (XVI wiek) i ówczesne wojny religijne…

153. Unikat

153. Unikat

Z faktu posiadania własnej biblioteki wynika jeszcze jedna korzyść. Szukając tomu, o którym śniliśmy…

152. Losy komplementarne

152. Losy komplementarne

W chwilach czytelniczego zwątpienia (to nie, tamto też nie), sięgam po tytuły sprawdzone, wielokrotn…

151. Być czytelnikiem

151. Być czytelnikiem

Jak to jest być nietoperzem? – zastanawiał się filozof Thomas Nagel. Parafrazując, ale pozosta…

150. Natchnienie

150. Natchnienie

Współczesny pisarz musi mieć świadomość tego, że jego książkę, o ile zostanie wydana, przeczyta gars…

149. Rzecz o przezroczystości

149. Rzecz o przezroczystości

Nie istnieje zły temat, jeśli warsztat pisarza nietuzinkowy. Czy można opisać tak ulotną kwestię jak…

148. Wszystko jest fragmentem

148. Wszystko jest fragmentem

Cytat zagadka: „Fragment? W jakimś sensie wszystko jest fragmentem. Przecież rzadko prowadzimy…

147. Bogactwo perspektyw

147. Bogactwo perspektyw

Im książka bardziej zmusza do myślenia, tym trudniej ją zaklasyfikować. Nastąpiło w ostatnich czasac…

146. Czas idealny

146. Czas idealny

Z perspektywy czasu zaczynam dostrzegać pewną prawidłowość: aby książka uwolniła w nas cały swój pot…

145. Czytanie jako …

145. Czytanie jako …

Niektórzy autorzy zdają się stawiać zbyt wysokie wymagania względem czytelników. Tak pomyślałem na w…

144. Akt myślenia

144. Akt myślenia

Czytanie jako akt myślenia, jako zastanawianie się, jako wyobrażanie, jest synonimem bierności i pas…

143. Normalność jako norma

143. Normalność jako norma

Literaturze przypisuje się wiele, niekiedy może zbyt wiele.  Nie można jednak zapominać, że nie…

142. Tajemnica (nie)zrozumienia

142. Tajemnica (nie)zrozumienia

Pewne teksty z nami rezonują, a inne nie. Dla przykładu weźmy Emila Ciorana i Constantina Noicę, dwó…

141. Im dalej w ciemny las

141. Im dalej w ciemny las

Zdarzają się książki, które językowo nie zachwycają, ale opowieść jest tak wciągająca, immersyjna wr…

140. Elegia dla tłumacza

140. Elegia dla tłumacza

Tadeusz Sławek, żegnając na łamach “Czasu literatury” Ireneusza Kanię, napisał równocześnie niejako …

139. Nadreprezentacja autotematyzmu

139. Nadreprezentacja autotematyzmu

Skąd taki wysyp książek autotematycznych? Najbardziej trafną diagnozę usłyszałem parę dni temu podcz…

138. Co znaczy dziś dobry tytuł

138. Co znaczy dziś dobry tytuł

Dziś dwie nowości, które najzwyczajniej w świecie bym przeoczył, gdyby nie wizyta w księgarni i pobi…

137. Na motywach

137. Na motywach

Ostatnio w kawiarni podsłuchałem taką rozmowę:  (on) – “Czarodziejska góra” to najlepsza …

136. Takie dni, tamte książki

136. Takie dni, tamte książki

Przychodzą takie dni, gdy nie masz ochoty na czytanie. Masz poczucie, że najważniejsze i tak już prz…

135. Ocaleni z katastrofy języka

135. Ocaleni z katastrofy języka

Siedziała nas na sali garstka rozbitków, ocalałych z katastrofy języka. Słychać było jeszcze głosy z…

134. Refleksje festiwalowe

134. Refleksje festiwalowe

Festiwal literacki to także miejsce, gdzie człowiek może dowiedzieć się zaskakujących, a frapujących…

133. Uwikłani w literaturę

133. Uwikłani w literaturę

Wszyscy jesteśmy uwikłani w literaturę. Myślę, że uwikłani to dobre słowo, oddające całe spektrum em…

132. Sublimowanie rzeczywistości

132. Sublimowanie rzeczywistości

Cechą charakterystyczną twórczości Jerzego Pilcha, zdaniem Przemysława Czaplińskiego *, jest sublimo…

131. Marzenia o lepszym życiu

131. Marzenia o lepszym życiu

“Marzenia o lepszym życiu biorą się z fantazjowania”. To słowa wypowiedziane dziś przez Macieja Jaku…

130. O milczeniu

130. O milczeniu

Milczenie wydawać się może przeciwieństwem języka, jednak lektura eseju Grzegorza Jankowicza o Herci…

129. Ogłupianie czytelnika

129. Ogłupianie czytelnika

Trendy wydawnicze niekiedy wręcz ogłupiają przeciętnego czytelnika. Począwszy od manipulacji związan…

128. Literacki błąd przeżywalności

128. Literacki błąd przeżywalności

Prawda o ocalałych tekstach jest taka, że gdyby przykładowo Max Brod zniszczył dzieła Kafki, wedle j…

127. Snobizm książkowy

127. Snobizm książkowy

W branży wydawniczej istnieje pewna zależność: im lepiej dany tytuł się sprzedaje, tym proporcjonaln…

126. Zrozumieć mędrców

126. Zrozumieć mędrców

Książka w książce. Biblioteka ludzkości to nieustanne odsyłanie do innych dzieł. Jeden tytuł prowadz…

125. Inni ludzie, inne wrażliwości

125. Inni ludzie, inne wrażliwości

Gdzie spotykają się “Inni ludzie” Doroty Masłowskiej i “Dukla” Andrzeja Stasiuka? Co mogłoby scalić …

124. Sztuka powieści

124. Sztuka powieści

Milan Kundera w “Sztuce powieści” rzecze tak: “Duch powieści jest duchem złożoności. Każda powieść m…

123. Czyste złoto

123. Czyste złoto

Najlepsze teksty powstają w semantycznej malignie, w literackiej gorączce. Pisarz ledwo widzi przed …

122. U brzegu pisania

122. U brzegu pisania

W zasadzie nie zdawałem sobie z tego sprawy, dopiero lektura tekstu Jerzego Pilcha, o znamiennym tyt…

121. Biblioteka utraconych książek

121. Biblioteka utraconych książek

Jak wiele książek bezpowrotnie utraciliśmy? Na co dzień nie zastanawiamy się nad tym; książek ci u n…

120. Potrzeba zasmakowania w dużej opowieści

120. Potrzeba zasmakowania w dużej opowieści

“Nie lękajmy się” – mówi nam Ignacy Karpowicz – “powieści nie zaginą”. Chcemy mu wierzyć…

119. Nadejdzie taki czas

119. Nadejdzie taki czas

Nie wiedzieć czemu, pojawia się niekiedy chęć odchudzenia domowej biblioteczki: albo poprzez rozdani…

118. Niepamięć

118. Niepamięć

Przeglądam właśnie archiwalne egzemplarze “Magazynu literackiego” z 1999 roku, a więc sprzed dokładn…

117. Książka nad książkami

117. Książka nad książkami

Marzenie o książce totalnej, która jest wszystkim, zawiera wszystko, mówi o wszystkim. Wszystko jako…

116. Nikt nie słucha

116. Nikt nie słucha

Stanisław Lem uważał, że nigdy nie wiadomo, kiedy pisarz staje się epigonem, nawet jeśli nie literal…

115. Czytanie jako transakcja finansowa

115. Czytanie jako transakcja finansowa

Pieniądze to najgorszy z wynalazków człowieka. Kwestia bezdyskusyjna. Widać to na każdym kroku. Pien…