Lubię hipotezy porządkujące świat. Najlepiej, jeśli jest to teoria w sensie stricte naukowym. Niestety, w humanistyce czy szerzej ujmując, w naukach społecznych, trudno trzymać się literalnie metody naukowej w ujęciu popperowskim. Trudno więc o solidne teorie w humanistyce. Pozostają próby ogarnięcia świata w inny sposób, nie ilościowy, lecz jakościowy. Bywają przez to błędne, niedoskonałe, lecz nie można odmówić ich autorom wyobraźni, rozmachu, a niekiedy i doskonałego ujęcia pewnej sfery rzeczywistości w paru słowach czy paru zdaniach. Oto jedna z takich propozycji autorstwa Freemana Dysona:
Los naszego gatunku jest kształtowany przez imperatywy przetrwania w sześciu różnych skalach czasowych. Przetrwać oznacza pomyślnie konkurować we wszystkich sześciu skalach czasowych. Ale jednostka przeżycia jest inna w każdej z sześciu skal czasowych. W skali lat jednostką jest pojedynczy człowiek. W skali dziesięcioleci jednostką jest rodzina. W skali stuleci jednostką jest plemię lub naród. W skali tysiącleci jednostką jest kultura. W skali czasu obejmującej dziesiątki tysiącleci jednostką jest gatunek. W skali eonów jednostką jest cała sieć życia na naszej planecie. Każda istota ludzka jest produktem adaptacji do wymagań wszystkich sześciu skal czasowych.
Oryginalny cytat pochodzi z książki From Eros to Gaia, Freeman Dyson, New York, Pantheon, 1992, str. 341
Tłumaczenie własne na podstawie cytatu z artykułu Pace Layering: How Complex Systems Learn and Keep Learning, autorstwa Stewarta Branda, znajdującego się pod tym adresem:
Dodaj komentarz