„Liczne kultury i społeczności znalazły się na marginesie historii z powodów językowych. I to wcale nie z powodu nieadekwatności ich języka jako takiego, lecz dlatego, że utrudniał komunikację z głównymi nurtami intelektualnymi i politycznymi świata. Niezliczone plemienne kultury obumarły, zapadając się w siebie, ponieważ bariera językowa skutecznie odizolowała je nawet od najbliższych sąsiadów. “
Spotkałem się niegdyś z tezą, że język polski wyjdzie z użycia za jakieś sto lat, bo angielski zdominuje wówczas cały świat. Trudno to sobie wyobrazić, ale jeśli zestawić prognozy demograficzne, wedle których już za 75 lat populacja Polski zmniejszy się prawdopodobnie o 50 procent, do jakichś 18 milionów, to faktycznie, można snuć obawy co do przyszłości naszego języka ojczystego, a w zasadzie macierzystego, rodzimego, w perspektywie 100 czy 200 lat. To szmat czasu, ale to tylko stanowi doskonały przykład na to, jak przebiegają procesy społeczne, najczęściej właśnie w trudny do wychwycenia sposób.
Z drugiej strony, niektóre problemy języków peryferyjnych już są obecne w kontekście polszczyzny: istnieje choćby presja na naukowców, by publikowali nie w języku rodzimym, ale w angielskim, jeśli chcą zostać zauważeni szerzej, i co najważniejsze, żeby w ogóle ktoś cytował ich publikacje. Podobnie jest z literaturą piękną: publikując po polsku, istnieje bardzo mała szansa, że zostaniemy zauważeni w mediach anglojęzycznych, hispanojęzycznych czy w innym tzw. głównym nurcie. Bez tłumaczenia się nie obejdzie, ale ilu polskich autorów i autorek dostąpiło tego zaszczytu czy przywileju?
Język polski jako język peryferyjny, zagrożony wyginięciem? Na szczęście w najbliższej przyszłości nam to nie grozi, ale wziąwszy pod uwagę wszystkie istotne trendy społeczne i demograficzne, jest więcej niż pewne, że w dalszej perspektywie coraz mniej ludzi będzie się posługiwało polskim. Pytanie, czy zostanie wyparty przez angielski lub inną lingua franca z bliżej nieokreślonej przyszłości?
Źródło cytatu, Po wieży Babel, George Steiner, Aletheia, 2018, przekład Olga i Wojciech Kubińscy, s. 91
Dodaj komentarz